CPLL – Conseil permanent de la langue luxembourgeoise

Aktualitéit

E komplettéiert Reegelwierk vun der Lëtzebuerger Sprooch

De Conseil fir d’Lëtzebuerger Sprooch (Conseil permanent de la Langue luxembourgeoise) huet den 20. Mäerz 2019 e komplettéiert Reegelwierk vun der Schreifweis vun der Lëtzebuerger Sprooch ugeholl.

Nodeems eng éischt Versioun vun deene Reegelen am Dezember 2018 op www.cpll.lu publizéiert gouf, koumen eng Partie Avisen eran an eng zweet Versioun gouf redigéiert.

Bis elo hunn d’Reegelen iwwert d’Orthographie vun der Lëtzebuerger Sprooch op zwee offiziellen Texter baséiert:

    • Arrêté ministériel du 10 octobre 1975 portant réforme du système officiel d’orthographe luxembourgeoise
    • Règlement grand-ducal du 30 juillet 1999 portant réforme du système officiel d’orthographe luxembourgeoise

Nodeems verschidde Virschléi, fir dorausser een Text ze maachen, keng allgemeng Zoustëmmung fonnt haten, huet den Educatiounsminister 2016 den Optrag un en Expert ginn, fir am Kader vum SCRIPT (Service de Coordination de la Recherche et de l’Innovation pédagogiques et technologiques) en Texte coordonné vun deenen zwee offiziellen Texter auszeschaffen an eventuell Inkohärenzen a Widderspréch ze identifizéieren. Deen Texte coordonné ass am Fréijoer 2017 dem CPLL virgeluecht ginn.

Parallel dozou huet en Aarbechtsgrupp, deen op Initiativ vum Lëtzebuerger Online Dictionnaire (LOD) entstane war, zu enger Partie Kapitele Proposen ausgeschafft, fir Lächer am Reegelwierk ze stoppen. Déi Propose sinn dem CPLL virgeluecht ginn, déi lescht am Summer 2017. Si hunn e Wee gewisen, wéi een déi Fäll kéint reegelen, déi net an den ernimmten zwee offiziellen Texter decidéiert gi sinn. D’Themeberäicher waren déi heiten:

  • De stommen h
  • De laangen e
  • De stommen e
  • Affixen, Diminutiven, Zesummesetzungen
  • <g>, <j>, <ch>, <sch>: D’Verschrëftlechung vun de Frikativlauter
  • Getrennt- an Zesummeschreiwung
  • Grouss- a Klengschreiwung
  • Friemwierder

De CPLL huet aus dem Texte coordonné an de Proposen iwwert déi aacht Themeberäicher eng Synthees gemaach an déi Synthees u véier Experte fir hiren Avis ginn. Dorausser ass déi Versioun entstanen, déi am Dezember 2018 op www.cpll.lu publizéiert gouf. Mat den Avisen, déi doriwwer erakoumen, ass déi heite Versioun entstanen.

Den Usproch ass, e kohärent Reegelwierk ze schafen, mat deem vill méi orthographesch Fäll wéi bis elo gekläert sinn. Wéi schonn am Text Schanen-Lulling vun 2001 ginn déi Kapitele behandelt, déi am offizielle Reegelwierk feelen, mat de Reegelen iwwer d’Getrennt- an Zesummeschreiwung, iwwer d’Grouss- a Klengschreiwung an iwwer d’Interpunktioun am Lëtzebuergeschen. éi aner Kapitele sinn zum Deel gehéiereg komplettéiert ginn; dobäi sinn d’Reegele vun den zwee offiziellen Texter iwwerholl an, mat der eenzeger Ausnam vun der i-oder-u-virum-r-Reegel, net geännert ginn.

A ville Beräicher, virun allem der Abiergerung vu Wierder aus anere Sproochen an eng lëtzebuergesch Schreifweis, ass d’Lëtzebuerger Sprooch a permanenter Entwécklung. An deem heiten Text gëtt dorobber verzicht, komplett Lëschten unzegi vu Wierder mat hirer aktueller Schreifweis; et gëtt dofir op den offizielle Lëtzebuerger Dictionnaire (LD) verwisen, deem seng ablécklech Form de Lëtzebuerger Online Dictionnaire ass.

Den Text ass mat ganz wéinege Fachbegrëffer geschriwwen, esou datt de Laien e versteet. An der Annex hannendrun ass d’Aussprooch vun de Buschtawen am Lëtzebuergesche mat phoneeteschen Zeechen explizéiert.

D’Dokument kann erofgeluede ginn. Schreifweis Masterversiou